Follow FrankTwisk on Twitter  






reactie afweersysteem

op inspanning

bij mannen en vrouwen

met ME/CVS en GWS









Uit een studie van Broderick, Klimas, Fletcher en collega's blijkt dat er duidelijke verschillen zijn

tussen de cytokinenivo's van mannen en vrouwen in rust en in reactie op een inspanningstest.


Dit geldt niet alleen voor gezonde mannen en gezonde vrouwen,

maar ook voor mannen en vrouwen met ME/CVS en

mannen en vrouwen met golfoorlogsyndroom (GWS).


Gezonde vrouwen onderscheiden zich in rust van gezonde mannen door hogere concentraties IL-23,

gezonde mannen kenmerken zich door hogere nivo's IL-2 bij een inspannning en IL-5 na inspanning.


Verhoogde concentraties IL-17 en IL-23 zijn kenmerkend voor een Th17-afweerresponse,

IL-4 en IL-5 zijn, samen met IL-10 (een "dempende cytokine"), typerend voor een Th2-reactie,

IL-2, IL-12, en IFNγ karakteriseren een Th1-immuunresponse ,

terwijl IL-1α/β en TNFα duiden op inflammatie (klik hier voor meer toelichting).


Alhoewel er duidelijke verschillen zijn tussen gezonde mannen en gezonde vrouwen en

tussen (mannelijke en vrouwelijke) ME/CVS-patiŽnten en (mannelijke en vrouwelijke) GWS-patiŽnten,

blijkt dat een minder sterke IL-10- en een sterkere Th17-response (IL-23 resp. IL-23) op inspanning

de mannen en vrouwen met ME/CVS onderscheidt van gezonde mannen en vrouwen.


Duidelijk wordt dat er kenmerkende verschillen bestaan tussen de zes verschillende groepen:

gezonde mannen en vrouwen, mannen en vrouwen met ME/CVS ťn mannen en vrouwen met GWS .


Maar ook dat geslachtsspecifieke afwijkingen bij patienten met ME/CVS pas bij inspanning ontstaan,

terwijl een aantal (gelachtsgebonden) afwijkingen bij patienten met GWS al in rust aanwezig zijn.




Enkele relevante citaten uit deze studie:



In addition to a direct comparison of individual cytokine levels,

we constructed linear classification models

to identify characteristic cytokine subsets for each group.


We found a recurrent theme consisting of

cytokines directly or indirectly involved with Th-17 activity, i.e. IL-23, IL-17,

significant contributors to illness signature in both CFS and GWI across both sexes.


This was accompanied by contributions from

IL-2, IL-4, IL-10 and IL-12 in CFS and

IL-5, IL-13, IL-15, IL-10 and IFNγ in GWI,

many of which were only observable under challenge and during recovery.


We submit that gender and illness specific differences in Th-17 modulation

may constitute an important component of both CFS and GWI.


Importantly, confirmation of this result would require that

male and female CFS and GWI subjects be considered

4 distinct groups for observational, mechanistic, diagnostic, and treatment purposes.




Common to both GWI and CFS illness signatures

were the direct or indirect contributions of IL-10 and IL-23 expression

though these occurred at very different times.


While levels measured at rest supported an illness signature in GWI,

their impact in CFS was only observable during and after exercise,

again emphasizing the importance of a challenge and response timeline

in distinguishing these illnesses.






[Gezonde mannen versus gezonde vrouwen]


[Gezonde mannen versus

mannen met ME/CVS

en mannen met GWS]


[Gezonde vrouwen versus

vrouwen met ME/CVS

en vrouwen met GWS]



[T0 = in rust, T1 = bij maximale inspanning en T2 in herstelfase;

rood betekent lager in de groep waar de pijl aankomt, zwart betekent rechts/onder hoger, FT]







A comparison of sex-specific immune signatures

in Gulf War illness and chronic fatigue syndrome.

BMC Immunol. 2013 Jun 25;14(1):29. doi:10.1186/1471-2172-14-29.

Smylie AL, Broderick G, Fernandes H, Razdan S, Barnes Z, Collado F, Sol C, Fletcher MA, Klimas N.








Though potentially linked to the basic physiology of stress response

we still have no clear understanding of Gulf War Illness (GWI),

a debilitating condition presenting complex immune, endocrine and neurological symptoms.


Here we compared male (n = 20) and female (n = 10) veterans with GWI separately

against their healthy counterparts (n = 21 male, n = 9 female)

as well as subjects with

chronic fatigue syndrome/myalgic encephalomyelitis (CFS/ME) (n = 12 male, n = 10 female).





Subjects were assessed using a Graded eXercise Test (GXT)

with blood drawn prior to exercise, at peak effort (VO2 max) and 4-hours post exercise.


Using chemiluminescent imaging we measured the concentrations of

IL-1a, 1b, 2, 4, 5, 6, 8, 10, 12 (p70), 13, 15, 17 and 23, IFNgamma, TNFalpha and TNFbeta

in plasma samples from each phase of exercise.


Linear classification models were constructed using stepwise variable selection

to identify cytokine co-expression patterns characteristic of each subject group.





Classification accuracies in excess of 80% were obtained using between 2 and 5 cytokine markers.


Common to both GWI and CFS, IL-10 and IL-23 expression

contributed in an illness and time-dependent manner,

accompanied in male subjects by NK and Th1 markers IL-12, IL-15, IL-2 and IFNgamma.


In female GWI and CFS subjects IL-10 was again identified as a delineator

but this time in the context of IL-17 and Th2 markers IL-4 and IL-5.


Exercise response also differed between sexes:

male GWI subjects presented characteristic cytokine signatures at rest but not at peak effort

whereas the opposite was true for female subjects.





Though individual markers varied, results collectively supported

involvement of the IL-23/Th17/IL-17 axis in the delineation of GWI and CFS in a sex-specific way.



PMID: 23800166





Cytokines, Chronic fatigue, Gulf War Illness,

Exercise challenge, Immune signaling, Classification model





Volledige tekst: